‘De Liefde’ als waar geloof

Er zijn veel mensen die zeggen dat liefde alleen niet volstaat. Voor niks niet. Voor je relatie niet, voor het goed opvoeden van je kinderen niet, voor het leven niet. In mijn beleving is het even waar als onwaar. Dat geldt trouwens voor veel dingen. Het is maar van welke kant je kijkt.

Feitelijk is het net als links of rechts zijn in de politiek. Het kan allebei even onwaar als waar zijn. Misschien bestaat ‘De Waarheid’ niet, net als ik ‘vrijheid’ een heel ingewikkeld begrip vind. Aan dat soort dingen twijfel ik trouwens vaker aan dan aan de liefde. Want dat die bestaat, dat weet ik zeker. Hij bestond, bestaat en zal altijd bestaan. Daar heb je ook geen mensen voor nodig, ook de natuur doet namelijk aan liefde. Het kan mij mateloos geruststellen.

Ik las wel een heel mooi boek ‘Over vrijheid’, van Timothy Snyder. Dat klinkt Nederlands, maar is hij niet. Hij is Amerikaan, en wel zo ontzettend niet hedendaags Amerikaans dat het hoop geeft. Laat hij nu al heel lang gedacht hebben dat het zo zou gaan als het gaat? Over de vijf basis voorwaarden voor vrijheid: soevereiniteit, onvoorspelbaarheid , mobiliteit, feitelijkheid en solidariteit, wordt in dit boek uitgebreid gesproken. Los van het feit dat ik het niet kán samenvatten, zou ik het boek tekort doen. Het advies is: lees dit boek. In ieder geval voor we weer naar de stembus gaan. Ik ga het herlezen, omdat ik het wil laten inklinken. Het past erg in mijn zoektocht naar en over ‘De Liefde’ wat kan blijken uit een citaat uit dit boek: ‘elke mogelijke toekomst bevindt zich op een lijn die teruggaat op een daadwerkelijk verleden’ (uit de inleiding, het nummer van de bladzijde is me een raadsel want ik lees behoorlijk grote letters).

Wat me alsmaar bij blijft sinds ik het las, is de vraag of we onze hersenen laten ‘hacken’ door de socials. Ik vind het op zijn minst een interessante en ook deels overtuigende zienswijze die me erg bezighoudt. Rond 1600 waren er obviously geen internet socials, maar wel heel veel netwerken met kletspraat die andere waarheden verkondigden dan mensen ervoeren. Sociale bubbels zijn immers even oud als de mensheid. Zo’n schip was een veel sterkere bubbel, want een beperkte groep en je moest samen zien te overleven, dan dat wij denk ik op de socials ervaren, maar het verschil is: je wist dat je op een schip zat. Weten wij nog op welk schip we zitten, vraag ik me regelmatig af? Al veranderde daar tijdens die tocht ook regelmatig wat in.

Vandaag las ik een stuk in een bron waarin beschreven wordt dat de vloot met ‘De Liefde’ voor de kust van Afrika weer een eiland aandoet. Ze zijn dan al wekenlang wanhopig op zoek naar schoon drinkwater en vers voedsel voor de grotendeels doodzieke bemanning. De één na de ander moet worden begraven (overboord), al zijn ze pas een paar maanden onderweg. Regelmatig gaat dit gepaard met het nodige verdriet en met onzekerheid en ook verandering van schip. Het betekent immers ook dat het personeel op de vijf schepen herschikt moet worden, omdat er anders teveel zieken op één schip zitten. Je moet de boel toch een beetje met alle specialismen op elke schip zo goed mogelijk draaiend houden. Dus het betekent dat je steeds met een nieuw team moet werken, soms met een nieuwe manager (kapitein). Een nieuwe werkelijkheid, nieuwe hiërarchie, andere waarheid wellicht. Als de nood maar hoog is, dan is teamwork voor een deel makkelijker. Tenminste, zolang je denkt dat er wat in het verschiet ligt om te eten. Het wordt ingewikkeld zodra je ergens vast zit en het eten en drinken is beperkt. Als dan de hiërarchie niet goed werkt, dan is er een probleem. Dus die manager, dat die erkend wordt, dat is van het grootste belang.

Zo las ik laatst het -waargebeurde- verhaal van de ondergang van de Batavia van Peter Fitzsimons. Wat een ellende. Een met rijkdom beladen schip dat op 4 juni 1629 vergaat onderweg naar het hedendaagse Indonesië, ergens voor de kust van Australië noemen. Slechts 68 van de 341 opvarenden kwamen uiteindelijk in Batavia aan. De meesten overleden niet door hongersnood maar door afslachting, durf ik hier te stellen zonder precies geteld te hebben. Eerder begonnen muiterij luidt een heel nieuwe waarheid in, waarbij vrijheid pas in beeld komt nadat drinkwater en voeding is verkregen. Dit komt me bekend voor, kijkend naar de hedendaagse oorlogen. In dat stuk afgrijselijke geschiedenis zijn er mensen die uiteindelijk gaan praten, maar er wordt wel flink gemarteld om dat doel te bereiken. Als wreedheid normaal is, dan geeft dat al een heel nieuwe werkelijkheid. Ik herken dingen van onze eigen wereldpolitiek, waar de liefde voor de medemens vervangen lijkt te zijn door een blinde nijd om stemmen.

In de auto luisterde ik laatst weer eens naar het liedje ‘Smoor’ van Maaike Ouboter. Luister dit ook eens, met de ogen dicht, ga terug naar het moment dat je ècht verliefd was, luister de tekst en voel. Als het afgelopen is, stel je jezelf de vraag wat er nu echt toe doet. Right. Geld en macht natuurlijk.

‘De Liefde’ vaart na deze ontmoeting met Afrika nog zo’n anderhalf jaar verder, met steeds verandering van waarheid en werkelijkheid. Ik vaar mee en kijk steeds met een schuin oog naar het nieuws van vandaag. Er is echt niet veel veranderd op veel fronten. Maar ik weet wel waarin ik geloof en welk schip er aankwam in Japan. Ook dat is onveranderd waar.

Dit is deel 5 in de serie over ‘De Liefde’.