Wat betekent het als wetgeving de rechter weinig ruimte geeft maar leidt tot onrechtvaardige uitkomsten? Hoe ver mag je als rechter gaan? Het zijn dit soort vragen die we in onze roman aan de orde hebben willen stellen, door de ogen van twee mensen die in opleiding zijn tot rechter en officier van justitie. Ten slotte zijn de mensen die net in een organisatie komen kijken, meestal scherpe vragenstellers van buiten het systeem waar zij al dan niet langzamerhand onderdeel van worden. Door in de verhaallijn ruimte te bieden aan de meeste rechtsgebieden hopen we wat meer zicht te geven op de werking van het recht. Dus niet alleen het strafrecht, maar ook het civiele recht – geschillen tussen burgers onderling, het bestuursrecht – de burger ’tegen’ de overheid- en een piepklein stukje van wat er in de familiesector van de rechtbank voorbij zou kunnen komen, passeren allemaal de revue. Voor geïnteresseerden in de rechtsstaat, de magistratuur maar ook vragen over recht en rechtvaardigheid blijkt dit een leuk inkijkje te geven. We hebben het boek geschreven voor de niet-jurist, met hier en daar de nodige simplificaties, om een zo toegankelijk mogelijk boek te schrijven. Dit maakt dat we terughoren dat ook scholieren en studenten het graag lezen.
Waarom de raio-opleiding als uitgangspunt?
Met enige regelmaat krijg ik de vraag waarom we de invalshoek van de raio-opleiding hebben gekozen. Deze opleiding is immers in 2014 afgeschaft en vervangen door de oio (officier in opleiding)- en rio (rechter in opleiding)-opleiding. Inderdaad lopen hierdoor heden en verleden in de roman door elkaar. Het bijzondere aan de in totaal zes jaar durende raio-opleiding was dat een raio gedurende de opleiding in de belangrijkste rechtsgebieden bij de rechtbank, strafrecht, civiel recht en bestuursrecht werd opgeleid, én ten slotte ook bij het openbaar ministerie tot officier kon worden opgeleid. Na 38 maanden volgde een keuze moment waarna er nog een verdieping volgde van tien maan den bij de rechtbank (als men koos om rechter te worden) of bij het openbaar ministerie (in geval van keuze voor het officiersschap). Daarna volgde nog een buitenstage van maximaal twee jaar waar in veel gevallen een stage bij de advocatuur volgde maar er waren ook andere mogelijkheden zoals in ons boek blijkt. In onze deze roman wilden wij juist het recht en de rechtsstaat voorop stellen, de mogelijkheden maar ook de beperkingen die er zijn. Niet elk onrecht is makkelijk te verhelpen door recht toe te passen. De huidige opleidingen tot officier van justitie en rechter vormen andere trajecten, meer gescheiden. Weliswaar is in veel gevallen in de opleiding tot officier een stage bij de rechterlijke macht ingegrepen, en andersom is dit ook het geval, maar de rechtsgebieden civiel recht en bestuursrecht zitten voor een officier van justitie niet in de opleiding. Daarbij is de stage bij het openbaar ministerie voor een rechter in opleiding, korter dan tijdens de raio-opleiding. Hiermee is niet gezegd dat de opleiding nu minder goed is. Er is meer focus aangebracht en ook de toelatingseisen zijn anders. De raio-opleiding was bedoeld voor de jonge jurist die net van de universiteit af kwam. Dat is anders bij de oio- en rio-opleiding.
Het antwoord op de vraag waarom wij kozen voor de raio-opleiding voor onze roman is dus dat dit met de invalshoek van mensen in opleiding het duidelijkste beeld zou kunnen geven van de rechtsgebieden in onze rechtsstaat en de vragen die in de actualiteit spelen.
Workshop, college of boek bestellen?
Sinds de verschijning hebben Ernestine en ik op diverse plekken presentaties en workshops gegeven en inspirerende gesprekken mogen voeren naar aanleiding van ons boek. We blijven daar graag ruimte voor maken. Of wilt u ons boek bestellen en er een persoonlijk cadeau van maken of misschien meer exemplaren afnemen tegen een aantrekkelijke prijs, bijvoorbeeld voor een school of klas? De eerste druk is bijna uitverkocht maar ‘Tegenspraak’ is bij mij nog verkrijgbaar. Ik pak het mooi voor u in en voorzie het indien gewenst van een persoonlijke boodschap. Via het contactformulier op mijn contactpagina ben ik snel te bereiken.
Tegenspraak, geschreven samen met Ernestine Hoegen verscheen in juni 2023:
Over Tegenspraak schreven de media onder andere:
‘Tegenspraak is een boek dat je meeneemt in de wereld van Hélena en Oscar, die beiden beginnen aan de opleiding tot rechter en officier van justitie (…) Je leest over de onzekerheden van de beginnende jurist binnen het rechtsbedrijf, maar ook over de verwondering die hen ten deel valt. (…) De wijze waarop Oscar en Hélena met de verschillende zaken omgaan, geeft in ieder geval op een mooie manier weer hoe in het dagelijks leven van de rechtspraak heel zware onderwerpen met een enorme impact worden afgewisseld met humor en alledagelijkse beslommeringen.’ Recensie in Mr. magazine voor juristen nr. 4 van 2023)
‘Hoe ver mag je als rechter gaan? In dit als lekker weg lezende roman vermomde boek kom je alles te weten over de opleiding tot rechter, diens dagelijkse werkzaamheden en de afwegingen en missers die rechters en officieren van justitie maken. Buitengewoon interessant en verhelderend want zoals zoveel zaken steekt ook de wereld van het recht anders in elkaar dan verwacht.’ Recensie in Zin Magazine, nr. 10 (17 aug – 14 sept 2023)